De vrouwen die ik in mijn praktijk spreek zijn hoger opgeleid. Ze hebben vaak HBO of een universitaire studie gedaan. Ze hebben een goede baan en werken hard om alle ballen in de lucht te houden. De meesten hebben een diagnose autisme, een enkeling heeft een vermoeden maar heeft geen behoefte aan het labeltje. Vrijwel allemaal hebben ze pas later in hun leven ontdekt dat ze met autisme te maken hebben.
Vrouwen met autisme
De vrouwen die ik begeleid hebben dus een gemiddelde of hoge intelligentie en hebben zich op veel gebieden goed staande weten te houden. Daardoor vallen de kenmerken van autisme vaak minder op.
Dat klinkt misschien alsof er weinig problemen zijn, maar dat beeld klopt niet. Juist doordat de signalen minder zichtbaar zijn, wordt autisme vaak laat of helemaal niet herkend. Sommige vrouwen hebben eerst andere diagnoses, zoals bijvoorbeeld borderline gekregen, waardoor therapieën of behandelingen in het verleden niet goed aansloten. Dit kan veel frustratie geven en soms zelfs leiden tot extra psychische klachten.
Inzichten van Annelies Spek
Klinisch psycholoog Annelies Spek doet al jaren onderzoek naar autisme bij volwassenen, met speciale aandacht voor vrouwen. Zij benadrukt dat autisme bij vrouwen vaak verborgen blijft door camouflagegedrag: zich sterk aanpassen, sociaal gedrag kopiëren en doen wat er verwacht wordt.
Daarnaast laat onderzoek van Annelies Spek zien dat de meeste diagnostische criteria zijn opgesteld vanuit het beeld van jongens en mannen met autisme. Daardoor sluiten ze minder goed aan bij de manier waarop autisme zich bij vrouwen uit. Dit verklaart waarom veel vrouwen pas laat of soms helemaal niet de juiste diagnose krijgen.
Het gevolg: vrouwen lopen vaak rond met gevoelens van onbegrip, krijgen verkeerde diagnoses of behandelingen die niet helpen, en raken uitgeput door het voortdurende aanpassen.
Kenmerken die vaak voorkomen
Er is niet één lijst die voor iedereen hetzelfde is, maar dit zijn signalen die ik regelmatig zie terugkomen:
Camoufleren en maskeren
- Vrouwen leren vaak gedrag van anderen nadoen om “erbij te horen”.
- Ze letten sterk op sociale signalen en passen hun gedrag daarop aan, wat erg vermoeiend kan zijn.
Sociale relaties
- Vaak een verlangen naar vriendschappen, maar moeite met het onderhouden ervan.
- Regelmatig ervaringen van “er niet helemaal bij horen”.
Speciale interesses
- Net zo sterk als bij mannen, maar soms sociaal acceptabeler (bijvoorbeeld literatuur, dieren, psychologie, tv-series) en daardoor minder opvallend.
Communicatie
- Soms heel sociaal overkomend, maar achteraf uitgeput of onzeker over wat er precies bedoeld werd.
Zintuiglijke gevoeligheid
- Over- of ondergevoeligheid voor geluid, licht, kledingstoffen, geuren of aanraking.
- Kan leiden tot vermijding van drukke of chaotische omgevingen.
Emotionele kenmerken
- Sterke emoties, soms plotselinge overprikkeling of meltdown.
- Vaak gevoeliger voor kritiek en sneller onzeker.
- Neiging tot perfectionisme.
Energie en balans
- Dagelijks leven kost veel energie, mede door maskeren en prikkelgevoeligheid.
- Regelmatig vermoeid of uitgeput, soms met periodes van burn-out of depressie.
Herken jij hier iets van bij jezelf?
Functioneren in je werk
Ik zie dat veel hoger opgeleide vrouwen met autisme een kei zijn in hun vak, maar dat ze op het werk vaak specifieke uitdagingen ervaren. Deze hangen samen met hun sociale, communicatieve en sensorische kenmerken, én met de manier waarop ze omgaan met prikkels en structuur. Zoals moeite met indirecte of onduidelijke communicatie, onvoorspelbare taken of onzekerheid bij onduidelijke prioritering. Bovendien kost het maskeren van autistische kenmerken veel energie, waardoor ze sneller uitgeput raken.
Wanneer leidinggevenden of collega’s dit niet begrijpen, wordt het nog moeilijker.
Begrip op je werk
Word jij begrepen op je werk? En krijg je de ondersteuning die je nodig hebt?
Veel mensen die ik spreek ervaren dat collega’s en/of leidinggevenden niet goed weten wat autisme inhoudt. Of ze hebben bijvoorbeeld het beeld uit de film ‘Rainman’ voor zich en denken dat iedereen met autisme precies weet hoeveel lucifers er gevallen zijn.
Het helpt als je kunt vertellen wat jouw autisme voor jou betekent. Waar je een kei in bent en waar jouw uitdagingen liggen en je wellicht ondersteuning bij kunt gebruiken.
En voelt het niet prettig om over je autisme te vertellen, kun je natuurlijk ook het gesprek met je leidinggevende aangaan zonder het woord autisme te gebruiken. Door te vertellen op welke manier jij het beste tot je recht komt.
Herken je je in bovenstaande en vind je het prettig hier hulp bij te krijgen? Voel je vrij om contact met mij op te nemen voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.